Tags Posts tagged with "kama standartları"

kama standartları

0 89

Kamalar, kasnak, dişli çark, kavrama gibi hareket ve güç ileten makine parçalarını millerin üzerine sökülebilir şekilde birleştirilmesini ve aynı zamanda mildeki hareketin aktarılmasını  sağlayan  makine  elemanlarıdır.  Enine ve boyuna  olmak üzere iki gruba ayrılır.

Adsız

1)  Enine   kamalar:   Takıldığı   milin  eksenine   paralel   olarak  etkiyen   kuvvetleri karşılamak  için kullanılır  Şekil  2.1 a. Şekil  2.1 b’ de ise enine kama ile iki parçanın birleştirilmesi  görülmektedir.  Enine  kamalarda  kamanın  eğimi  çalışma  şartlarına  bağlı olarak  değişiklik  gösterir.  Sık  sık  çözülmesi  gerekmeyen  yerlerde  (ayar  kamalarında) 1/50……1/100, kendiliğinden çözülmemesi gereken yerlerde 1/15………1/20 alınır. Bu tür kamalarda çekme dayanımı 60 N/mm2 olan sade karbonlu çelikler kullanılır.

2) boyuna kamalar: Boyuna kamalar mil eksenine paralel olarak çalışan kamalardır. Uygu  kamaları,  Eğimli (sıkıştırılabilen)  kamalar  ve yarım ay kamalar  olmak  üzere  üç çeşittir.

Boyuna kamalar genellikle karbonlu çelikten istek üzerine de ıslah çeliğinden ve sementasyon çeliğinden yapılırlar. Piyasada kama çeliği adı altında satılırlar. Kama çeliklerinin 25 mm’ ye kadar olanlarının çekme dayanımları 50 N/mm2, 25 mm’ den yukarı olanların çekme dayanımları 60 N/mm2  dir. Kama çelikleri düz, parlak ve hassas ölçülü olarak kare dikdörtgen ve yatık dikdörtgen şeklinde imâl edilirler.

a- Uygu kamaları (Eğimsiz): Uygu kamaları paralel yüzlü olup  yan yüzeyleri ile döndürme momenti iletirler. Kama, mil üzerinde oynamayacak şekilde yuvasına oturtulur ve mil üzerindeki kanal içerisine sıkıca alıştırılır. Bu kamalar, mil üzerindeki oynamaları önlemek için cıvata veya pimlerle tespit edilebilirler. Kamanın sırtı ile göbek kanalının tabanı arasında az boşluk vardır. Kamalar TS 147/9’da kalın şekilli TS 147/10’da takım tezgahları  için TS 147/11’de ince şekilli uygu kamalarının kama ölçüleri ile mildeki ve göbekteki   kanalların   ölçüleri   verilmiştir.   Şekil   2.2   a,b’de   iki  uygu   kaması   ve ölçülendirilmesi görülmektedir. Şekil 2.2 a’da genişliği b= 12mm yüksekliği h= 8mm ve boyu  l= 36mm olan A türü kamanın gösterilişi; Kama A 12x8x36 TS 147/9

Tablo 2.2’de eğimsiz kamalara ait ölçüler verilmiştir.

Adsız

Şekil 2.3 a,b’de mildeki kama     kanalının iki şekilde ölçülendirilmesi görülmektedir. Şekil 2.3 a’da milin kesit yan görünüşü  çizilerek,  mil çapının  (∅ 60) yanı sıra   kanal genişliği ölçüsü (18) derinlik ölçüsü (7)  ve  boy ölçüsü (45) belirtilmelidir.

Şekil 2.3 b’deki mile açılan kama kanalının   bir başka şekilde gösterilmesi ve ölçülendirilmesi   görülmektedir. Şekilde   görüldüğü   gibi  sadece   kama   kanalının   üst görünüşü çizilerek gerekli olan ölçüler konulmuştur.

Adsız

Şekil   2.4’de   göbeğe   açılan   kama   kanalı resminde ise göbek kanalı çapının (d=∅60) yanı sıra, (b=18) kama kanalı genişliği ayrıca (d+t2=64,4) ölçüleri belirtilmelidir. Mile açılan kanal genişliğine sıkı geçme için P9, kaygan geçme için N9 toleransı verilir. Göbek kanalının genişliğinde  ise  sıkı  geçme  için  P9,  kaygan geçme için J9 toleransı verilir. Çekerek işlenmiş kanallarda,  IT9 kalitesi  yerine IT8 kalitesinden toleranslar (P8, N8 ve kaygan geçmede H8) verilmeli,  ayrıca  göbek  kanallarında  D10 toleransı tercih edilmelidir.

Adsız

Adsız

Adsız

b-  Eğimli  (sıkıştırılabilen)  kamalar:  Eğimli  kamaların  üst  yüzeyi  1/100  değerinde eğimli olarak yapılırlar (Şekil 2.7).   Birleştirme sıkıştırma yoluyla yapılır. Eğimli kamalar dört çeşittir. Bunlar:

I-    Eğimli düz ve yassı kamalar TS 147/1, TS 147/2

II-   Eğimli düz oyuklu kamalar TS 147/3

III-  Eğimli düz çakma kamalar TS 147/4, 147/5, 147/6

IV- Eğimli teğet kamalar TS 147/7

Adsız

Şekil 2.8 a’ da Eğimli düz kalın A tipi kama, Şekil 2.8 b’ de ise eğimli düz kalın B tipi kama  ile yapılan montaj resmi verilmiştir.

Adsız

Adsız

Şekil 2.9’ a,b’ de gösterilen eğimli düz  kamaların mil ve göbek  kanalı ölçülendirilmesi de aynı uygu kamaların kanallarında olduğu gibidir. Mil kanalının ölçülendirilmesinde mil çapının yanı sıra kanal genişliği ve derinlik ölçüsü belirtilmelidir.

Göbek kanalının ölçülendirilmesinde göbek çapının yanı sıra kanal genişliği ölçüsü ve kanal derinlik ölçüsü belirtilmeli ve kanalın üst kısmına eğim değerini belirten eğim işareti ile birlikte 1:100 eğim değeri yazılmalıdır. Mil ve göbek kanallarının ölçülendirilmesinde belirtilen ölçüler TS 147’ den seçilerek konulmalıdır. Eğimli düz kamalar montaj resimler üzerinde sembollerle gösterilebilir. b= 18mm h=11mm L= 80mm olan A tipindeki bir eğimli düz kamanın sembollerle gösterilmesi Kama A 18 x 11 x 80 TS 147/1 şeklinde gösterilir.

Adsız

Şekil 2.10 b’ de Eğimli düz (yassı) kamanın takılmış durumdaki montaj resmi görül- mektedir.  Mil  ve  göbek üzerindeki  kanal  ölçüleri  aynı  eğimsiz  paralel  yüzeyli  kamalar gibidir. b=16mm h= 7mm l= 80mm ölçülerindeki  eğimli düz yassı kamanın sembollerle gösterilmesi “Kama 16 x7 x 80 TS 147/2’’ şeklindedir.

Adsız

Şekil 2.11 b’ de ise   eğimli düz çakma kamanın takılmış durumdaki  montaj resmi verilmiştir. Eğimli düz çakma kama küt burunlu eğimli bir kama çeşididir (Şekil 2.11 a). Eğimli  düz yassı  çakma kama milin düzgünleştirilmiş  yüzüne  çakılarak  oturtulan  kama çeşididir. Eğimli düz yassı çakma kamaların mil ve göbekteki kanallarının ölçülendirilmesi de aynı eğimsiz paralel yüzeyli kamalarda olduğu gibidir.

Adsız

c- Yarım ay kamalar: Daire kesmesi şeklinde olan yarım ay kamalar mil üzerine açılan daire şeklinde olan kanallara yerleştirilir. Şekil 2.12 a’ da bir yarım ay kamanın resmi ve ölçülendirilmesi, Şekil 2.12 b’ de ise kamanın takılmış durumdaki resmi görülmektedir. Yarım ay kamanın mil kanalının ölçlendirilmesinde mil çapının yanı sıra kanalın b genişliği, ayrıca t1 ölçüsü d1-t1 ölçüsü ve d2 ölçüsü belirtilmelidir. Göbek kanalının ölçülendirilmesinde göbek çapının yanı sıra kanal genişliği b ayrıca t2 ölçüsü ve d1-t2 ölçüleri belirtilmelidir.

b=  10mm    h=13mm  ölçülerindeki  bir  yarım  ay  kamanın  sembollerle  gösterilmesi ‘‘Kama 8 x 11 TS 147/12 şeklindedir.’’

Adsız

KAMALI MİLLER:

Fazla zorlanan hareket aktarma elemanlarında tek kama, kuvveti karşılamayabilir. Bu gibi  durumlarda  kamalı  miller  kullanılır.  Kamalı  mil,  üzerine  eşit  aralıklı  kanalların açılmasıyla oluşan elemandır. Şekil 2.13 a’ da bir kamalı milin göbeğe geçmiş durumdaki resmi, Şekil 2.13 b’ de kamalı göbek profili, Şekil 2.13 c’ de ise kamalı mil profili resmi ve ölçülendirilmesi görülmektedir.

Kamalı  miller  Türk  Standartlarında  dört  grupta  toplanarak  standartlaştırılmışlardır. TS 147/15’ de hafif tipin, TS 147/16’ da orta tipin, TS 147/18’ de takım tezgahlarında kullanılan 4 kanallı tipin ve TS 147/19’ da takım tezgahlarında kullanılan 6 kanallı tipin ölçüleri verilmiştir.

Üzerinde 6 kama olan ve iç çapı 28 mm, dış çapı 32 mm olan hafif tip bir kamalı mil profilinin gösterilişi “ kamalı mil profili ‘‘B6 x 28 x 32 x TS 147/15’’ şeklinde Göbek profilinin gösterliişi  “  Kamalı göbek  profili  ‘‘A6  x  28  x  32  x  TS  147/15’’  şeklindedir.  Orta  tip kamalarda aynı hafif tip kamalar gibi gösterilirler. Takım tezgahlarında kullanılan kamaların resimler üzerinde gösterilmesi Şekil 2.14’ de gösterilmiştir. Şekilde gösterildiği gibi kamalı milin şematik resmi çizilerek sembollerle özelliği belirtilir. Şekil 2.14’ deki çizim iç çapı 42 mm, iç çap toleransı J6, dış çapı 48 mm, kama genişliği 10 mm olan takım tezgahlarında kullanılan 6 kanallı bir kamalı mil içindir. Bu tür kamalı millerde kamalı mil eğer azdırma çakısı ile yapılıyorsa A harfi ile, alın freze çakısı ile açılıyorsa B harfi ile belirtilir. Kamalı millere ve göbeklerine verilecek toleranslar TS 147/17’ de verilmiştir. Tablo 2.1’ de kamalı millere ait toleranslar verilmiştir.

Adsız

Adsız

KAMA KANALLARININ AÇILMASI: Mil üzerindeki kama kanallarını açmak için kanal frezesi veya parmak frezesi kullanılır (Şekil 2.15 a,b). Resim çizerken bu hususa dikkat edilmelidir. Delik içerisindeki kama kanalları ya tığ çekme tezgahlarında veya freze ve vargel tezgahlarında açılır.

Adsız

Adsız Adsız1

Tablo 2.2. Eğimsiz Kamalar (paralel yüzeyli)                                                                                TS 147/9

Adsız Adsız1

BUNLARI BİLİYOR MUSUNUZ?

1 272
Merhaba Arkadaşlar, bu yazımda sizlere ilk işe girişimi ve edinebildiğim tecrübelerimi aktaracağım.Öncelikle Biraz kendimden bahsedeyim;  Balıkesir üniversitesi Makine Mühendisi mezunuyum ve askerliğimi Allahın izniyle yaptım. Askerden...