Kumpas-tanıtım

Kumpaslarla (Calipers) İlgili Genel Bilgiler

on Tem 27, 13 • by • with No Comments

KUMPAS (CALİPERS) NEDİR?   Doğrusal ölçmede kullanılan cetvellerin özelleştirmesiyle kullanım kolaylığı ve ölçüm hassasiyeti sağlayacak şekilde özelleştirilmiş doğrusal ölçüm aletlerine kumpas denir. Kumpaslar yardımıyla uzunluk, derinlik, yükseklik gibi doğrusal ölçüler hassas bir...
Pin It

Home » İmalat & Üretim Mühendisliği, Makine Mühendisliği, slider » Kumpaslarla (Calipers) İlgili Genel Bilgiler

KUMPAS (CALİPERS) NEDİR?

 

Doğrusal ölçmede kullanılan cetvellerin özelleştirmesiyle kullanım kolaylığı ve ölçüm hassasiyeti sağlayacak şekilde özelleştirilmiş doğrusal ölçüm aletlerine kumpas denir. Kumpaslar yardımıyla uzunluk, derinlik, yükseklik gibi doğrusal ölçüler hassas bir şekilde belirlenebilir. Sanayide yaygın olarak kullanılan kumpaslar, kalite kontrol bölümlerinde özellikle hassas imalat yapılan sanayi kollarında en yaygın kullanılan doğrusal ölçü belirleme aletidir. Genellikle cetvel ve verniyer olmak üzere iki ana kısımdan oluşur. Cetvel kısmı sabit çeneden başlayan ana gövde kısmıdır. Verniyer kısmı ise hareketli kısımdır ve ölçüsünü belirlemek istediğimiz uzunluğun belirlendiği kısım verniyer kısmıdır.

kumpas

Kumpas-tanıtım

Ölçü Sistemlerine Göre

Metrik ölçü sistemine göre yapılan kumpaslar

  •  1/10 mm verniyer taksimatlı kumpaslar
  •  1/20 mm verniyer taksimatlı kumpaslar
  •  1/50 mm verniyer taksimatlı kumpaslar

Parmak ölçü sistemine göre yapılan kumpaslar

  •  1/32 ” verniyer taksimatlı kumpaslar
  •  1/64 ” verniyer taksimatlı kumpaslar
  •  1/128 ″ verniyer taksimatlı kumpaslar
  •  1/192″ verniyer taksimatlı kumpaslar
  •  1/1000″ verniyer taksimatlı kumpaslar

Kullanım Alanlarına Göre Kumpaslar

  •  İç ve dış çap kumpasları
  •  Derinlik kumpasları
  •  Özel kumpaslar
  •  Modül kumpasları

Verniyerli Kumpas Nasıl Okunur?

 

1/10 mm Verniyer Taksimatlı Kumpaslar
Bu kumpaslarda cetvel üzerindeki 9 mm’lik kısım verniyer üzerinde 10 eşit parçaya bölünmüştür. Cetvelin üzerindeki iki çizgi aralığı 1 mm olduğuna göre sürgü üzerindeki çizgi aralığı 9 / 10 = 0,9 mm’dir. Buna göre bu kumpasın hassasiyeti 1 – 0,9 = 0,1 mm’dir.
Bu kumpas ile ölçüm yapılırken sürgü kısmındaki her bir çizgi cetveldeki tam değerden sonra 0,1 olarak okunur. Şekil 1.3

1 / 10 mm Verniyer Taksimatlı Kumpaslarda Ölçü Okuma

Verniyerin ‘0’ (sıfır) çizgisi cetveldeki 7. çizgi ile çakışmıştır. Buna göre okunan ölçü 7 mm ve 8 mm arasındaki ondalık ölçüleridir. Verniyerin çakışan çizgisinin kaçıncı çizgi olduğu tespit edilir ve ondalıklı değer okunur. Üstteki örnekte verniyer bölüntüsünün 10 çizgisi çakıştığı için buna göre ölçülen değer: 7 mm’dir.

 

 Verniyerin ‘0’ (Sıfır) çizgisi cetvel üzerinde 62 mm’yi geçmiştir. Verniyerin 4. çizgisi cetvel üzerindeki herhangi bir çizgi ile tam çakışmıştır. Buna göre ölçülen değer; 62 + 0,4 = 62,4 mm’dir.

1/20 mm Verniyer Taksimatlı Kumpaslar
Bu kumpaslarda cetvel üzerindeki 19 mm’lik kısım sürgü üzerinde 20 eşit parçaya bölünmüştür. Cetvel üzerindeki iki çizgi aralığı 1 mm olduğuna göre sürgü üzerindeki çizgi aralığı 19 / 20 = 0,95 mm’dir. Buna göre bu kumpasın hassasiyeti 1 – 0,95 = 0,05 mm’dir.
Bu kumpas ile ölçüm yapılırken sürgü kısmındaki her bir çizgi cetveldeki tam değerden sonra 0,05 olarak okunur. Şekil 1. 4

1 / 20 mm Verniyer Taksimatlı Kumpaslarda Ölçü Okuma

Verniyerin ‘0’ (sıfır) çizgisi cetveldeki 7. çizgiyi geçmiştir. Buna göre okunan ölçü 7mm ve 8 mm arasındaki ondalık ölçüleridir. Verniyerin çakışan çizgisinin kaçıncı çizgi olduğu tespit edilir ve ondalıklı değer okunur. Üstteki örnekte verniyer bölüntüsünün 10. çizgisi çakıştığı için ölçülen değer:7 + ( 0,05 x 10 ) = 7,50 mm’dir.

Verniyerin ‘0’ (Sıfır) çizgisi cetvel üzerinde 51 mm’yi geçmiştir. Verniyerin 7. çizgisi cetvel üzeindeki herhangi bir çizgi ile tam çakışmıştır. Buna göre okunan değer: 51 + ( 0,05 x 7) = 51,35 mm’dir.

1/50 mm Verniyer Taksimatlı Kumpaslar
Bu kumpaslarda cetvel üzerindeki 49 mm ‘lik kısım sürgü üzerinde 50 eşit parçaya bölünmüştür. Cetvel üzerindeki iki çizgi aralığı 1 mm olduğuna göre sürgü üzeindeki çizgi aralığı 49 / 50 = 0,98 mm’dir. Buna göre bu kumpasın hassasiyeti 1 – 0,98 = 0,02 mm ‘dir.
Bu kumpas ile ölçüm yapılırken sürgü kısmındaki her bir çizgi cetveldeki tam değerden sonra 0,02 olarak okunur Şekil 1.5

1 / 50 mm Verniyer Taksimatlı Kumpaslarda Ölçü Okuma

Verniyerin ‘0’ (sıfır) çizgisi cetveldeki 40. çizgiyi geçmiştir. Buna göre okunan ölçü 40 mm ve 41mm arasındaki ondalık ölçüleridir. Verniyerin çakışan çizgisinin kaçıncı çizgi olduğu tespit edilir ve ondalıklı değer okunur. Üstteki örnekte verniyer bölüntüsünün 40. çizgisi çakıştığı için; ölçülen değer: 40 + (0,02 x 40) = 40,80 mm’dir.

Verniyerin ‘0’ (Sıfır) çizgisi cetvel üzerinde 61 mm’yi geçmiştir. Verniyerin 17. çizgisi cetvel üzeindeki herhangi bir çizgi ile tam çakışmıştır. Buna göre okunan değer: 61 + (0,02 x 17) = 61,34 mm’dir.

 

Kumpas Çeşitleri

 

Standart kumpasın neye benzediği ve nasıl kullanılması gerektiğini yukarıdaki görseller yardımı ile anlattığımızdan dolayı, standart kumpas dışında kalan piyasada bir teknik hırdavatçıya gittiğinizde en yaygın olarak karşılaşabileceğiniz diğer kumpas çeşitlerini aşağıda gösterdik:

resimgoster

DİJİTAL KUMPAS

 

pinion_t

SAATLİ KUMPAS

Dijital ve saatli kumpaslar da standart kumpaslarla aynı özelliklere sahiptir. Daha kolay ve daha yüksek hassasiyetlerde ölçü okuma imkanı sağlarlar. Benim gördüğüm en hassas saatli kumpas 1/1000 mm ve en hassas dijital kumpas 1/10000 mm hassasiyetinde ölçüm yapabiliyordu. Bu kumpasların iç ve dış ölçü ölçüm çene geometrilerini değiştirerek ; üç ağızlı kumpas, iç kanal kumpası, dış kanal kumpası, iç ve dış çap kumpasları, kalınlık kumpası, uzun çene kumpasları, vb kumpas çeşitleri amaca yönelik özel olarak üretilmiş olup piyasadan temin edilebilir şekildedir.

kanon_derinlik

DERİNLİK KUMPASI

 

Derinlik kumpası da aynen standart kumpası gibi verniyer ve cetvel olmak üzere iki kısımdan oluşmakla birlikte geometrisi farklıdır. Kullanım şekli itibariyle standart kumpaslarda verniyer kısmını  hareket  ettirerek ölçüm yaparken, derinlik kumparlarında verniyer kısmını üst kademeye dayadıktan sonra cetvel kısmını ölmek istediğimiz derinliğe kadar indirdikten sonra ölçüm yaparız. Derinlik kumpaslarının da dijital ve saatli şekilde üretilmiş olan çeşitleri mevcuttur.

1281-500x500

DİŞLİ MODÜL KUMPASI

 

Bu kumpas çeşidi ise modülü bilinmeyen ya da kontrol edilmesi gereken dişlilerin modüllerini ölçmemize yarar. Modül kumpasları doksan derece açılı olarak iki ölçü cetvelinden meydana gelmiştir. Modül kumpaslardaki yatay cetvel bölüntüsü üzerindeki verniyer bölümleri genellikle 1/20 ve 1/50 mm hassasiyetlerinde üretilir . Dijitallerinde ise ölçme hassasiyetleri daha yüksektir. Modül kumpasları yardımı ile diş ölçüleri belirlenen dişlilerin modülleri, dişli hesaplama formülleri yardımıyla hesaplanabilir.

Kumpaslar ile ilgili verebileceğimiz en genel bilgiler bu şekilde olmakla birlikte , kumpas kullanımında önemli olan konuları sonraki yazılarıma bırakıyorum.

Benzer Yazılar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Scroll to top