images (1)

Elektrik Motoru, Elektrik Motoru Çeşitleri ve Elektrik Motoru Markaları

on Ağu 4, 13 • by • with No Comments

Elektrik Motoru Elektrik motorları genel olarak sanayilerde kullanılmaktadır. Elektrik motoru web sitesi ile amacımız tüm elektrik motoru çeşitleri ve markaları hakkında bilgiler vermek. Elektrik motoru çeşitlerine bakılacak olursa genellikle piyasalarda AC tipte yani alternatik akımlı elektrik...
Pin It

Home » Elektrik/Elektronik Mühendisliği, Endüstriyel Tasarım Mühendisliği, İmalat & Üretim Mühendisliği, Makine Mühendisliği, Mekatronik Mühendisliği, slider » Elektrik Motoru, Elektrik Motoru Çeşitleri ve Elektrik Motoru Markaları

Elektrik Motoru

Elektrik motorları genel olarak sanayilerde kullanılmaktadır. Elektrik motoru web sitesi ile amacımız tüm elektrik motoru çeşitleri ve markaları hakkında bilgiler vermek.

Elektrik motoru çeşitlerine bakılacak olursa genellikle piyasalarda AC tipte yani alternatik akımlı elektrik motorları daha çok kullanılmaktadır. Bunların yanı sıra DC tip yani direkt akımlı elektrik motorları ve servo motorlar da iş görmektedir. Bazı özel durumlar içinse Ex-proof motorlar yani yanmaya ve patlamaya karşı korumalı elektrik motorları kullanılmaktadır.

Elektrik motoru markalarına bakıldığında ise en genel olarak bilinen marka Gamak Motor’dur. İstanbul Dudullu’da bulunan fabrikası ile üretim yapan Gamak Motor ‘un tercih nedenlerinden birisi de rakiplerine göre uygun fiyatlı olmasıdır.

Elektrik Motoru Çeşitleri:

 

1. AC Motor (Alternatik Akımlı Elektrik Motoru):

images

AC motor nedir? Stator sargılarından aldığı elektrik enerjisini rotor kısmına vererek dönme hareketi yapar. Bu hareketi mekanik enerjiye çeviren elektrik makinesine AC motor denir. Sanayide en çok kullanılan elektrik motoru  AC motorlardır. AC motorlara aynı zamanda asenkron motorda denir. Çalışma prensibi bakımından bu tip AC motorlara indüksiyon motorları da denir.
  • Alternatif akım motorları devamlı bakım gerektirmezler
  • Devir sayıları yük bindiğinde fazla değişim göstermezler
  • AC motor hız kontrol devrelerinin devir sayıları rahat bir şekilde ayarlanır
  • AC motorlar yapılışların dan dolayı diğer elektrik motorlarına göre daha ucuzdur
  • Bakıma daha az ihtiyaçları vardır
  • Asenkron motorlar çalışırken elektrik arkı meydana getirmezler.

Asenkron Motor Nedir? Stator sargıları ile aldığı elektrik enerjisini rotorunda dönme hareketi yaparak mekanik enerjiye çeviren elektrik makinesidir. Çalışma prensibi bakımından asenkron motorlara indüksiyon motorlarda denir.

Asenkron Motor Yapısı
  • Stator: Yalıtılmış silisyum saclardan 0,4-0,8 mm kalınlığında özel kalıplarda üretilerek imal edilirler. AC motorun duran parçasına stator denir. Statorun iç bölümünde izoleli bakır telden yapılan  sarımlar vardır. Bu kısımdaki sarımların işlevi elektrik gerilimi uygulandığı zaman rotorun dönmesini sağlayan alanı oluşturmaktır.
  • Rotor: 

    AC motorun dönen kısmıdır. İnce çelik saclar üst üste paketlenerek rotoru meydana getirir. İkinci bir manyetik alan meydana gelebilmesi için rotor gövdesi üzerine oyuklar açılarak alüminyum çubuklar yerleştirilir. Stator üzerinde oluşan manyetik alanın etkisinden faydalanmak amacıyla yapılır. Bu işlem rotoru sargılı bilezikli asenkron motorlar içinde geçerlidir.

  • Gövde: Soğutmanın iyi olabilmesi için asenkron (AC) motorların gövdesi çıkıntılı olarak üretimi yapılır. Gücü küçük olan motorların yüzeyi düzdür. Orta güçteki motorların ise havayı aktarabilmeleri için yüzeyleri çıkıntılı yapılır.
  • Kapaklar:

    Asenkron motorun statoru, iki kapak yardımı ile dış ortamdan ayrılır. Rotoru tutan kapakların üzerinde rulmanlar yataklara yerleştirilmiştir.. Küçük güçlü motorlarda yataklar grafikli pirinçlerden yapılır. Bu yataklar kendi kendini yağlar. Rotor milleri üzerine, büyük güçlü motorların rulmanları gibi yerleştirilir.

  • Rulmanlar ve Yataklar: 

    Asenkron motorlarda rotorun rahat dönebilmesi için kapak üzerine yerleştirilen rulmanlar yada metal yataklar bulunur. Motor verimini bozulan rulmanlar düşürür. Bundan dolayı rulmanlar belli bir periyodik zaman içerisinde kontrol edilir. Arızalı olanlar yenisi ile değiştirilir. Küçük güçlü motorlarda metal grafikli pirinçten yapılmış metal yataklar uzun yıllar kullanılır.

  • Soğutucu Pervane: 

    Asenkron motorlarda sargılar çalışmadan dolayı ısınır. Bu ısınmalar çeşitli sakıncalar ortaya çıkarır. Bunu önlemek için rotor mili üzerine yerleştirilen alüminyum veya plastik soğutucu pervane kullanılır. Bazı motorlarda bu soğutma işlemi dışardan tahrik ile yapılır. Diğer ismine de “fan”  denilir.

Asenkron Motor Çeşitleri

Faz sırasına göre sıraladığımızda;

  • Bir fazlı yardımcı sargılı asenkron motor
  • İki fazlı yardımcı sargılı asenkron motor
  • Üç fazlı yardımcı sargılı asenkron motor
Bir Fazlı Yardımcı Sargılı Asenkron Motor

Sadece bir sargı ile bir fazlı asenkron motorlarda döner alan meydana gelmez. Ana sargıdan başka  yardımcı bir sargıya da gereksinim duyulur. Oluklara 90° fark ile yerleştirilip ana sargı ile birbirine paralel bağlanırlar. Paralel bağlanan bu sargılara bir fazlı gerilim uygulandığı taktirde, gerilim aynı fazda olduğu için meydana gelen manyetik alanda aynı fazdan olur. Böylece ana ve yardımcı sargı arasında yapay olarak faz farkı meydana gelir. Bir fazdan iki faz oluşturularak bir döner alan meydana getirilir. 90°  faz farkı oluşturmak için yardımcı sargıya seri bağlı, kondansatör, bobin, omik direnç bağlanarak üç faz farkı meydana getirilebilir. İlk kalkınmada yardımcı sargı, ana sargının manyetik alanını destekler. Bir fazlı AC elektrik motorları normal devrine yaklaştıkça, yardımcı sargı, ana sargı ve rotor üstünde ters bir etki yaratır. Normal çalışmayı sağlamak için yardımcı sargı devreden çıkartılır. Eğer yardımcı sargı devreden çıkmaz ise, ince kesitli yardımcı sargı fazla akım çekeceğinden dolayı ısınır ve yanar.

  • Yardımcı sargıyı merkezkaç ile devreden çıkarma
  • Yardımcı sargıyı triyaklı devre ile devreden çıkarma
  • Yardımcı sargıyı manyetik (yol verme) röle ile devreden çıkarma
  • Yardımcı sargılı ve kalkış kondansatörlü
  • Yardımcı sargılı ve daimi kondansatörlü
  • Yardımcı sargılı kalkış ve daimi kondansatörlü
İki Fazlı Asenkron Motor
Motorun statorunda sargı eksenleri arasında 90° lik elektriksel açı yapan iki tane sargı vardır. Rotor sargısı kısa devre sargısından meydana gelir ve sincap kafes şeklindedir. Küçük güçlerde kullanılan iki fazlı asenkron motorlar otomatik AC motor kontrol devrelerde servo motor olarak kullanılır.
Üç Fazlı Asenkron Motor
Motorun statorunda sargı eksenleri arasında 120 faz farkı vardır. Üç tane bir fazlı sargı vardır. Bu sargılar kendi aralarında yıldız veya üçgen bağlanırlar. Bu sargılar stator oluklarına bobin olarak yerleştirilir. Yerleştirilen bobinler birbirleri ile seri bağlanırlar. Seri bağlanan bobinler faz sargısını meydana getirirler. Büyük güçlü yapıdadırlar. Sanayide çok kullanılan motor çeşididir.
Asenkron yapılarına göre;
  • Rotoru kısa devre çubuklu asenkron motorlar
  • Rotoru sargılı (bilezikli) asenkron motorlar
Üniversal Motor
Üniversal motorun yapısı doğru akım (DC) seri motora benzer. Sac paketlerden yapılan statoru  çıkık kutupludur. Rotoru da doğru akım makinasının rotoru gibi sac paketinden yapılır. Rotor oluklarında bulunan sargılar DC rotor sargıları ile aynıdır. Yapısı itibariyle doğru akım motorlarının özelliklerine sahip oldukları için, hem doğru akımda hem de alternatif akımda kullanılırlar. İki akımda da kullanıldıkları için bu motorlara üniversal motor denir. Seri motorların da özelliklerini de sahiptirler. Rotor ve kutup sargıları seri bağlandığı için bu motorlara üniversal seri motorlar adı verilir.
 Üniversal Motor Özellikleri
  • Devirleri 15000 – 20000 d/d’ ya kadar çıkar
  • Üniversal motorun öbür motorlardan farkı, devirleridir. Boşta iken devir sayıları yükselir
  • Yüke bağlı olarak devir sayıları değişir.
  • Döndürme ve kalkınma momentleri yüksek olur.
  • Üniversal motorlar 1 /500 HP ile 2 /3 HP arasında küçük güçte imalatı yapılır.
  • Üniversal motorlar AA ile çalıştırıldığında DA göre devir sayısı -yük özelliği düşük olur.
Üniversal Motor Yapısı
Motorların yapılarında, DC ve AC motorlar gibi çalışmaları için stator, rotor, kolektör ve fırçaları vardır.
Üniversal motorların yapıları şöyle incelenir;
  • Rotor (endüvi)
  • Stator (endüktör)
  • Fırçalar
  • Kolektör
  • Yataklar ve diğer parçalar

2. DC Motor (Doğru Akımlı Elektrik Motoru):

 

DC motor nedir? Doğru akım motorları elektrik enerjisini, mekanik enerjiye çeviren elektrik makinesine DC motor denir. Buna bağlı olarak doğru akım makinesi, doğru akım genaratörü ya da doğru akım motoru olarak da çalıştırılabilir.

DC motorların yapısı; Endüktörün yapısına göre doğru akım motorları, sabit mıknatıslı ve elektromıknatıslı biçimde üretimleri yapılır. Elektromıknatıslı ve sabit mıknatıslı arasında endüktör dışında yapıları açısından farklılık yoktur. Doğru akım motorları, duran ve dönen kısımlardan oluşur. Duran kısım stator, dönen kısım ise rotordur.

Endüktör (Stator)

Stator

Manyetik alan, doğru akım motorlarında endüktörde oluşur. Aynı zamanda endüktöre kutup da denir. Motorun kutup uzunluğu ortalama endüvi uzunluğuna eşit olur. Stator motorun dış tarafında kalan, duran kısmıdır. Mıknatıs alanını sağlar. Makinedeki sargılar doğru akımla beslenir. Doğru akım motorlarında kutuplar manyetik alanın meydana geldiği kısımdır. Endüktör (stator) kutupları mıknatıs veya çok defa da elektromıknatıstır. Ana kutupların üzerindeki sargılara uyarma sargıları da denir. Endüktörler  sabit mıknatıslarla  yapılırlar. Ayrıca kutuplara sarılan sargılara, enerji verilerek mıknatısözelliğine sahip olan elektromıknatıslardan da yapılırlar. Küçük motorlarda doğru akım motorlarının kutupları sabit mıknatıslıdır. Ama genel olarak elektromıknatıslı kutuplar kullanılır. Kutup sayısı doğru akım motorlarında alternatif akım makinalarındaki gibi gerilim, hız ve indüklenen akımın frekansına bağlı olmaz. Kutup sayısı makinanın devir sayısına ve gücüne göre değişim gösterir. Makinenin büyüklüğüne, çapına ve devir sayısına göre doğru akım makineleri; 2, 4, 6, 8 ya da çok kutuplu olabilir.

Endüvi (Rotor)

Endüvi, iletkenleri taşıyan ve gerilim indüklenen bölümdür. Doğru akım motorlarının dönen kısmına endüvi

Rotorr

Kolektör

Kollektör

Kolektör sayesinde doğru akım motorlarında endüviye gerilimin iletilmesi sağlanır. Statorda üretilen alternatif gerilim kolektör tarafından doğrultulur ve kolektör üzerine temas eden fırçalar yardımı ile dış devreye iletilir. Kollektör birbirinden tek tek yalıtılmış sert bakır levhalardan meydana gelir. Bun levhalar bakalit dökümü veya mekanik bir sıkıştırma yöntemi ile birleştirilmiştir. endüvide üretilen alternatif  gerilim, kollektör tarafından doğrultulur ve kollektör üzerine temas eden fırçalar yardımıyla dışarı atılır. Kollektör dilimleri yüksek ısıya dayanıklı sert bakırdan yapılır. Yalıtkanlığı sağlamak için bakır dilimlerin arasına 0,5 –1,5 mm yalıtkan maddeler kullanılır. Yalıtkan maddeler, dilimler arasındaki gerilim farkına göre değişim gösterir. Kolektör dilimlerine değen fırçalar, bağlama elemanlarını oluşturur. Doğru akım motorlarında önemli yeri olan kolektörler, çok sayıda arıza veren elemanıdır. Kolektör dilimlerinin yapımı itina istemektedir. Kolektör dilimlerinin arası gerilim farkı 15 voltu aşmayacak biçimde ayar verilir.

Fırçalar

Dış devrede ki akımı, fırçalar yardımı ile endüviye ileten sistemde doğru akım motorları kullanılır. İletimi iyi

Kömür ve fırça

sağlayan ve aşınmayı asgariye indiren fırça kullanılır. Yani aşınmayı fazlalaştıran saf bakır kullanılmaz. Kolektör ile elektriksel bağlantıyı sağlayan kömürden yapılmış fırçalar, fırça tutucuları ve fırça taşıyıcıları monte edilmiştir. Fırçalar, makinenin akım ve gerilimine göre sert, orta, yumuşak karbonlardan imal edilirler. 10 kW a kadar olan doğru akım motorlarında, fırçaların tüm çeşitleri ile çalışmak mümkündür. Fırça boyları eşit olmalı, aynı tür fırçalar bir motorda kullanılmalıdır. Fırçalar yatay ve dikey biçimde imal edilirler. Küçük ve güçlü motorlarda fırçalar, yalıtılmış, kapak üzerine açılmış yuvalara konulur. Güçlü ve büyük olan motorlarda fırça yuvası dökümden ve sacdan yapılmış fırça tutucularına montajı yapılır. Fırça tutucuları, fırçaların kolektör üzerinde durmalarını ve bu durumun işletme sırasında devamlılığını sağlar. Kolektör üzerine oturan fırça, kolektör yüzeyine fırça tutucuları ve yay düzeneği sayesine itilir. Eğik ve dik olmak üzere çeşit fırça tutucuları vardır. Fırça taşıcıyıları, fırça tutucuları ile birlikte montaj yapılır.

Yataklar ve Kapaklar

Doğru akım motorlarında kendi kendine yağlanan metal yataklar veya bilyeli yataklar kullanılır. Bu yataklar, gürültüsüz az bir kayıpla motorun hareket kısmının bir eksen etrafında rahat dönmesini sağlar. Bilezikli ve rulmanlı yataklar doğru akım motorlarında kullanılır. Küçük ve orta güçlü motorlarda sürtünmenin ve kayıpların az olması değişiminin kolay olması açısından rulmanlı yatak kullanılır. Bu yatağın dezavantajı çok gürültülü olmasıdır. Yataklar elektrik üreten motorların en önemli parçasıdır. Arızaları fazladır. Bakım gerektirirler. Yataklarda meydana gelen aşınmalar ve sürtünmeler, komütasyonun bozulmasına ve arızalara yol açar. Kapaklar ise, makinenin dış yüzeyindeki parçadır. Kapaklardan başka vantilatör, ayaklar, taşıma kancası ve kablo klemensleri gibi parçalar vardır.

DC motor çeşitleri

Doğru akım motorlarını çalıştırmak için, DC motor sürücü gerekmektedir. DC elektrik motorları özelliklerine göre DC sürücüsü yapılır. Örneğin; Şönt motorseri motorkompunt motor v.s.

Doğru akım motoru

  • 180 Volt takometre geri beslemesi ve Voltaj geri beslemesi vardır. 2 – 200 Volt aralığında ve 0 -10 Amper aralığında çalışıyor.
  • Armatür voltajı, feedback yöntemi ile de çalışmaktadır.
  • Dönüş hızlarını düşürmek ve momenti artırarak redüktörlü motorlar günümüzde çok kullanılmaktadır.

3. Ex-proof Motor (Patlamaya Karşı Korumalı Motor):

Patlayıcı ortamlarda kullanılan elektrik motorlarına kısaca
Exproof Motor adı verilmektedir. Patlayıcı gaz, buhar, toz bulunan ortamlarda kullanıldıklarında bu ortamların infilak etmesine sebep olmazlar.

Exproof motorların sanayide kullanılan motorlardan iç yapıları farklıdır. Aşırı ısınmazlar, örneğin benzin, tiner, alkol  ve solventli ortamlarda çalıştırıldıklarında bu maddelerin yanmasına ve patlamasına sebep olmazlar.

Değişik tip ve yapıda Exproof Motor mevcuttur. Herhangi bir yerde exproof motor kullanmayı düşünüyorsanız, bir bilene sormanız menfaatiniz icabıdır. Çünkü exproof malzemeler ucuz değildir. Ayrıca her exproof motor üretiyorum diyene inanmayınız. Tanınmış markalardan şaşmayınız ve motorlara sertifika veren kuruluşlara da dikkat ediniz.

4. Servo Motor:

Servo motor nedir? Küçük çaplı ve genel olarak içinde kompanzasyon sargısı olan, kuvvetli manyetik alanı boyu uzun doğru akım motorlarına servo motor adı verilir. DC motorlar gibi imalatları yapılır. 1 devir/ dakikada hız bölgelerinin altında bile çalışan, moment-hız kontrolü yapabilen yardımcı motorlardır. Servo motorlar hassas tezgahların ilerleme hareketlerinde kullanılırlar.

Servo motorlarla ilgili tanımlardan bazıları şöyledir;

Servo motor, bir motor kontrol yöntemidir. Hız ve pozisyon kontrolünün gerektiği uygulamalarda, hız ve pozisyon bilgisi geri besleme (feed back) ile bir karar verme ünitesine gönderilerek sistemin davranışı ayarlanır. İçerisinde step motor kullanılmayan kapalı devre sistemlere de servo sistem denilmektedir. Bu yüzden hız kontrolü yapılan basit bir alternatif akım indüksiyon motoru da servo motor denilebilir. Servo motorların normal motorlardan farkı geniş bir hız komutunu yerine getirecek biçimde tasarlanmış olmasıdır. Servo motorlar kullanıcının komutlarını yerine getiren motorlardır. Bu komutlar pozisyon, hız ve hız ve pozisyonun bileşimi komutlar olabilir. Bir servo motorun özellikleri şunlar olmalıdır:

  • Geniş bir hız yelpazesinde kararlı olarak çalışmalıdır.
  • Devir sayısı, hızlı ve düzgün bir şekilde değiştirilmelidir.
  • Küçük boyuttan büyük moment elde edilmelidir.

Servo motor va parçaları

Servo motor ve parçaları

Servo motor çeşitleri; alternatif akımla (AC) çalışanları fırçasız AC motor, doğru akımla (DC) çalışanları ise fırçalı DC motor olarak yapılır. Bu motorlar, elektronik yapılı sürücü/programlayıcı devrelerle beraber  kullanılırlar. Günümüzde yapılan servo motor ve sürücüleri, mikroişlemci kontrollü ve dijital yapılıdır.

  • Servo motorların döndürme momentleri yüksek olur.
  • Döndürme momentinin iki katına kadar olan değerlere kısa süreli olarak yüklenirler.
  • Motorun devir sayıları 1-10000 d/d arasında istenilen değerlerin birine ayarlanır.
  • Hareketleri sık aralıklarla olabilir. Dur-kalk sayıları fazla olabilir. Sayıların fazla olması motor için önemli değildir, olumsuz yönde etkilenmez.
  • Kalkış (atalet) momentleri küçüktür. Verilen komutları hemen algılayıp uygularlar.

Servo motorlar, pozisyon belirleme sistemleri, dijital (sayısal) kontrollü makineler, bellekli makineler , bilgisayar donanımları, alternatör devir ayar mekanizmaları, büro makineleri, paketleme sistemleri, dikiş makineleri, fanlar, laboratuvar ekipmanları, vana sürücüleri, kaynak makineleri, pompalar, otomatik ve sabit klimalar, otomatik kapı vs. yerlerde kullanılırlar.

Servo Motorun Yapısı

Servo motorlar bir motor ve geri bildirim ünitesinden oluşur. Servo motorlar AC veya DC olabilirler.Geri bildirim ünitesi de tako genaratörü veya kodlayıcı olabilmektedir. Servo motorlar AC veya DC olabilirler. İlk başlarda genel olarak DC motorlar tercih sebebiydi. Zira uzun seneler yüksek akımlar için tek kontrol metodu tristörler kullanılırdı. Transistörlerin yüksek akım kontrollerini yapması ile ve yüksek akımları yüksek frekanslarda anahtarladıkça AC servo motorların kullanımı sıklaştı. Servo motorları ile diğer motorlar arasındaki  birinci fark, hızlı frenleme ve ivmelendirme yapmalarıdır. Bunun için döndürme momentinin büyük, eylemsizlik momentinin olduğu kadar küçük olması lazımdır. Bunu da iki metodla sağlanır.

Birinci metod; eylemsizlik momenti bir silindirde çapa bağlıdır. Bu durumda endüvi çapı küçük tutulmalıdır. Gerektiğinde uzunluk arttırılabilir. Zira eylemsizlik momentine uzunluk orantılı etki ederken çap üssel etkiler. Bundan dolayı  bütün servo motorların ortak özellikleri boylarının uzun, çaplarının küçük olmasıdır

İkinci metod; eylemsizliği etkileyen diğer bir konu endüvinin ağırlığıdır. Servo motorların endüvilerinin yapıları hafiftir. Endüvi demir yerine, hafif izole bir malzemeden yapıldığında, eylemsizlik momenti 8-10 kez azalır. Hızlanma-yavaşlama normal motorda saniyelerle ölçülür. Servo motorlarda ise milisaniye ile ölçülmektedir. Servo sistemlerde gereksinime göre farklı tipte motor kullanılabilir. En çok tercih edilen AC motor servo motorlar; DC motor, fırçasız DC motor ve sincap kafesli motordur.

Servo motor ve bağlantısı

Servo motor ve bağlantısı

Servo motor ve bağlantısı

Sürücü devresi için servo motorun güç şeması ve bağlantısı; 3 faz ve 1 nötr kablo ile yapılır. Geri besleme elemanı bağlantı kabloları RS-232 yada RS-485 ile bağlanarak bilgi alışverişinde bulunabilinmesi için bağlantı yapılır. Böylece motor mili istenildiği sisteme bağlanır.

Servo motor nasıl çalışır? Servo motorların AC ile çalışan modelleri fırçasız, DC ile çalışan modelleri ise fırçalıdır. Bu motorlar, elektronik yapılı sürücü/programlayıcı devrelerle beraber kullanılmaktadır. Şimdi kullanılan servo motor çalıştırma sürücüleri, dijital ve mikroişlemci kontrollü yapılıdır. Dijital kontrollü, hassas makinelerde en çok tercihi yapılan servo motorlardır.

İki fazlı servo motorun statorunda eksenleri arasında 90º lik elektriksel bir açı vardır. İki tane sargıları mevcuttur. Bunlar kontrol  ve referans sargısıdır. Sincap kafesli sargı, rotoru taşır ama yüksek dirence sahiptir bu da bazı özelliklerindendir.

Asenkron veya senkron cins motorların benzer bir çalışmaları vardır. Hız kontrolü ise üç fazlı servo motorların, pals frekans çevirici devresi üstünden pals genişlik modülasyonu (PWM) devreleri ile sağlanmaktadır. AC küçük güçlü (1-10W) servo motorlar, küçük boyutta iki fazla çalışacak tarzda üretilirler. Endüvileri servo motorların, kalkış momentlerinin ve savrulmanın az olması için uzun, küçük çaplı yapılır. Uygulanan gerilimin frekansı, endüktör (stator) sargılarına  50-60-400-1000 Hz olabilir.

Servo motorların iki fazlı olanlarında sargılardan biri kontrol sargısı öbürü ise referans sargısıdır.  Sabit değerli, sabit frekanslı referans sargısına alternatif akım uygulanır. Yükselteç devresinden gelen kontrol gerilimi kontrol sargına verilir. Endüvi iki sarımda meydana gelen manyetik alanlara bağlı olarak  döner.

İki geriliminde dolaştırdığı akımların meydana getirdikleri manyetik alanlar birbirlerini iter ve dönmeyi başlatır. Rotorları, DC servo motorların uzun, çan ve disk şeklinde olurlar. Servo motorların çan cinsi endüvili olanlarında ise 3000 d/d gibi yüksek hızlara, hızlıca ulaşma özellikleri vardır. Yüksek bir dönme momenti ve aşırı yüklenme elde etmek için doğru akım servo motorlarında, öncelikle manyetik bir alan meydana getirilmelidir. En büyük dönme momentini DC servo motor, kısa çalışması sırasında kazanır. En küçük devir sayısında yaklaşık anma, dönme momentinin dört katıdır.

5. Şönt Motor:

Şönt Motor Nedir? Endüvi bobinleri, endüktör bobinlerine paralel olarak bağlanan motorlara şönt motorlar denir. Şönt motorlarda devir ayarı alan ayarlayıcı direnç ve yol verme direnci yardımı ile yapılmaktadır.

DC motor çeşitlerinden biri olan şönt motorlar yüksüz durumda iken devir kendiliğinden yükselmez. Şönt motorlar yük altındayken devir sayıları çok az değişir. Ama yol alma momentleri fazla yüksek değildir. Bu özelliklerinden dolayı şönt motorlar devir sayısının sabit kalması istenen ve yüksek kalkış momenti istenmeyen yerde kullanılır. Kağıt fabrikaları, dokuma tezgahları, gemi pervaneleri, matbaa makineleri ve asansörler bu motorun kullanım alanlarındandır.

DA şönt motor bağlantısı yapılırken; şönt motorda rotor(endüvi) ve şönt sargı bulunur. Şönt sargı C – D harfleriyle sembolize edilir. Bazı şönt motorlarda yardımcı kutuplar kullanılmaktadır. Bunlar H-G harfleriyle gösterilir ve rotora seri bağlanır. Rotor ucları A-B harfleriyle gösterilir. Yardımcı kutup, kalın kesitli ve az sipirlidir. Şönt motorların kutup sargıları ince kesitli, çok sipirli yapılır. Şönt motorların stator sargısı rotora paralel bağlanır.

Motor boşta veya yükte çalışırken stator sargısından geçen akım hemen hemen sabit kalır. Şönt motorlar seri motorlar gibi ilk çalışma esnasında ambele olmaz. Endüktör sargısındaki bir kopukluk olduğunda, uclar yanlış bağlandığında ambele olurlar. Şönt motorlar, devri sabit ve çekme kuvveti istenmeyen yerlerde kullanılırlar. Kalkınma momentleri küçüktür.

Şönt Motor Bağlantısı

Doğru akım şönt motorlarına LMR reostasıyla yol verilir. Doğru akım gerilimi, tristörlü (SCR) üç fazı doğru akıma çeviren doğrultmaçlar ile yapılmaktadır. Şönt sargıyla rotor (endüvi) paralel bağlanır. DA motorlarından bazılarının güçleri büyük olduğu için doğrudan şebekeye bağlanmamalı, motora uygun olan bir reostayla yol verilmelidir. Şönt motorların bağlantıları yapılırken etiket üzerinde yazılı gerilim ve akım değerleri dikkatte alınmalıdır. Yoksa motorda büyük hasarlar oluşur. Uygun reosta ve ölçü cihazı seçimi yapılırken dikkatli olunmalıdır.

Şönt Motorun Devir Sayısı Ayarı

Devir sayısı ayarı şönt motorda, motorun gücüne bağlı olarak yapılır. Stator sargısındaki gerilim sabit tutulur, rotordan geçen akım LMR reostası değişir. Rotor devresindeki direnç azaldığında devir sayısı artar.

Şönt motor ayarı

Şönt motor ayarı

LMR reostalarının bazı tipleri yalnızca  rotordan geçen akımı azaltırken, bir miktar da statordan geçen akımı  azaltır. Bundan dolayı devir artar.

Şönt motor bağlantısı

Şönt motor bağlantısı

 

Şönt Motorun Devir Yönü Değişimi

DC şönt motorun statorundan veya rotorundan geçen akımın yön değişmesiyle devir yönü değiştirilir. Yapılan bağlantıda akım yönüne bağlı olarak kutuplarda N ve S kutbu meydana gelir. İçerisinden akım geçen iletken, manyetik alanın dışına çıkarılır.

Statordan geçen akım yön değiştirdiği taktirde akım yönüne bağlı, kutuplardaki N ve S kutupları da yön değiştirir. Kutupların yön değiştirmesi şönt motorun devir yönünün değiştirmesini sağlar.

Rotordan geçen akımın yönü değişirse, şönt motorun devir yönüde değişir. Bu işlemin gerçekleşmesi için bağlantı şemasındaki (A –B) uçlarına bağlanan iletkenler karşılıklı yön değiştirmelidir. Bu değişim yapıldığında devir yönü değişir.

Elektrik Motoru Markaları:

1.Abana Motor:

ABANA MOTORSAN SAN. ve TİC.A.Ş. Konusunda ihtisas sahibi olmuş, Türkiye’nin en önemli elektrik motoru üreticilerinden biridir. Üretimini Kastamonu Organize Sanayi Bölgesi’nde bulunan 40.000 m2’lik kullanım alanı üzerinde bulunmakta olan 10.000 m2’lik fabrika alanı içersinde yapmakta olan Abana Motor’un merkezi İstanbul’da bulunmaktadır. 63 tip ile 280 tip gövde aralığında ve 0.12 kW- 110 kW (kompakt) güç değerleri arasında olan; 2,4,6 ve 8 kutuplu AC (alterbatif akımlı) Trifaze Elektrik Motorları üretimi gerçekleştirilmektedir. Geniş ürün yelpazesi halinde piyasaya sunmakta olduğu standart ürün tiplerinin dışında, müşteri özel talepleri doğrultusunda, mekanik ve elektriksel ölçüleri farklı olabilen özel nitelikli elektrik motorları da üretilmektedir.

TS 3205; ISO 9001:2000 Kalite Sistem Belgesi ve TSE tarafından belgelendirilmiş olan Abana Elektrik Motorları’nın kullanım alanları ülke endüstrisinin bir çok dalında yer almaktadır. Özellikle, üretilmekte olan el tezgahları, vinçler, CNC tezgahlar, hava ve su pompaları, hidrofor, redüktör, brülör, havalandırma sistemleri ve kompresör gibi ürünlerde kullanılmakta; bu sayede de madencilik, mermer, yem, değirmen, tekstil, havalandırma, ahşap, gıda, ambalaj, ısıtma ve soğutma, inşaat ve benzeri önemli sanayi ve endüstri kollarına hitap edilmektedir.

abana motor rotor ve milGeçmişten bugüne doğru bakıldığında, kurulduğu 1983 yılında, SIEMENS AG. firması ile yapılan patent anlaşması neticesinde üretim sürecine başlayan ABANA Motor, yüksek kalitede ürünler imal etme potansiyeli sayesinde “Abana Motor” markasının yurt içi ve yurt dışında oluşması ve yayılmasında önemli ölçüde zemin teşkil ettiğini görmekteyiz. Bugün Abana Motor; sanayi sektörü içersinde var olma politikasını üç ana başlık altında toplamaktadır.

• Eğitimli ve deneyimli personel ile kusursuz ürün ve hizmet kalitesi
• Teknoloji ve yeniliklere entegrasyon
• Zamanında ve hatasız teslim

Bu özellikleri ile Abana Motorsan A.Ş.’nin üretimleri, yurt içersinde satıcı ve üretici bayileri sayesinde birçok noktaya ulaşmakta, yurt dışında ise özellikle Almanya, Avusturya, Hollanda ve diğer Avrupa ülkelerine ihraç edilmektedir.

İŞLETMEabana motorsan işletme
Abana Motor, tüm üretim ve hizmet aşamalarında “kalite ve müşteri memnuniyeti” odaklı çalışma prensibini titizlikle yürütmekte olan “sorumlu sanayici” vasfına sahip bir kuruluş olmayı kendisine ilke edinmiştir. İnsana yaptığı yatırım, esnek ve dinamik yapılanması, üstün ürün ve hizmet anlayışını dolayısıyla müşteri memnuniyetini beraberinde getirmektedir.

ÜRETİM

ABANA MOTOR, 63’den 280 gövde büyüklüklerinde 0,12 kW – 110 kW(kompact) güç aralığında,2-4-6 ve 8 kutuplu, 3 fazlı, tam kapalı, kısa devre rotorlu ve fan soğutmalı olarak IEC tavsiyelerine, DIN, VDE ve TS 3205’e uygun (Alternatif Akımlı) AC Elektrik Motoru üretimini Abana’daki fabrikasında gerçekleştirmektedir.

Standart üretiminin dışında, özel mil veya mil çıkışı, özel kapaklar, flanşlar, sabit yataklı motorlar, yükseltilmiş koruma tipleri (IP 56 gibi), çift devirli motorlar, farklı gerilim ve frekanslarda üretim, termistör veya termik eleman ile korunmuş motorlar ve özel boya gibi çok çeşitli özel üretimler gerçekleştirmektedir. Müşterilerin tercihleri doğrultusunda dizayn edilebilen bu ürünlerin üstün kalite ve hizmet anlayışı ile üretilip zamanında teslimi sağlanmaktadır.

2. Gamak Motor:

Gamak Motor A.Ş. - Merkezi ve üretim yeri İstanbul Dudullu’da bulunan GAMAK, IEC 56 yapı büyüklüğünden 450 yapı büyüklüğüne kadar ürettiği asenkron elektrik motorlarıyla endüstrinin ihtiyaç duyduğu çok geniş yelpazede üretim yapmaktadır. En son IEC 450 yapı büyüklüğünün dizayn edilip imalata alınmasıyla, alçak gerilim serisinde 0,06 kW’tan başlayıp 1250 kW’a kadar üretim yapma imkanına kavuşmuştur.

Standart 3-Fazlı tam kapalı asenkron elektrik motorlarının yanı sıra GAMAK Motor’un amaç ve misyonlarından birisi de endüstride üretilen makine ve aksamların tahrik sistemleri için ihtiyaç duyulabilecek her türlü motor ihtiyacını karşılamaktadır. Bu amaçla uzun yıllardan beri üretmekte olduğu Yüksek verimli motorlar, Çok devirli motorlar, Tek fazlı motorlar, İçten Soğutmalı IP23 motorlar, Hız kontrol uygulamaları için motorlar, Frenli motorlar, Duman boşaltma motorları, Denizcilik uygulamaları için motorlar ve her türlü özel amaca uygun elektrik motorları, çok geniş güç aralığında müşterilerinin beğenisine sunmaktadır.

Elektrik motorundaki bütün parçaları tek çatı altında üreten GAMAK Motor temel prensibi, kaliteli üretim yapmaktır. Bunun için gerekli olan güncel makine, donanım ve insan yatırımı yapılmış olup geleceğe dönük yatırımlara da devam edilmektedir.

3. Miksan Motor:

miksan motor tarihi

MİKSAN Motor Sanayi ve Ticaret A.Ş. 1977 yılında İstanbul Hasköy’de atölye olarak 71 tip sincap kafes rotorlu asenkron motor imalatı ile elektrik motoru sektörüne ilk adımını atmıştır.

Ürün çeşitliliğini hızla artırarak 1982 yılında iç piyasada büyük bir pay oluşturmaya başlayan boryağ devirdaim pompa imalatına ve en son olarak 2003 yılında vibrasyon motorları imalatına başlamıştır. Yine 2003 yılında Bulgaristan’da ikinci fabrikasını kurarak büyümesini sürdürmektedir.

Miksan Motor, hala üretimini en son teknoloji ile İstanbul Beylikdüzü’nde bulunan fabrikasında sürdürmekte olduğu ürünler; 3 fazle (trifaze) olarak 56 yapı büyüklüğünden 112 yapı büyüklüğüne kadar, 1 faznlı (monofaze) olarak 56 ‘dan 90 yapı büyüklüğüne kadar daimi devre kondansatörlü genel amaçlı asenkron motorlar, pompalar, brülör motorları, vibrasyon motorları, özel milli ve özel flanşlı motorlardır. Ürünleri iç piyasada olduğu gibi dış piyasada da dünyanın dört bir yanına ihraç edilmektedir.

Temel prensip olarak müşteri ihtiyaçlarını kalite sınırları içerisinde mümkün olan en kısa sürede karşılamaktır. Miksan, en son teknolojileri yakından izleyerek ve yatırımlara önem vererek kalitesini her geçen gün artırmaktadır.

Ürünleri TSE’nin belirlediği tüm kalite kontrol testlerinden geçmiş olup TSE belgelidir. Aynı zamanda DIN , IEC normlarına ve CE’ye uygun olarak imal edilmektedir.

MİKSAN Üretimleri;

3 fazlı (trifaze), IP 54 ve IP 55, kafes rotorlu asenkron motorlar IEC yapı büyüklüğü : 56 – 112

Tek fazlı (monofaze), IP 54 ve IP 55 , kafes rotorlu daimi devre kondansatörlü asenkron motorlar IEC
yapı büyüklüğü : 56 – 90

İstek üzerine farklı frekans ve gerilimlerde , özel flanşlı ve milli asenkron motorlar

Özel amaçlı uygulamalar için brülör motorları

Soğutma , yağlama ve devirdaim amaçlı kullanılmakta olan devirdaim pompalar

Vibrasyon motorları, vibro motorlar

4. Volt Motor:

Volt Elektrik Motor Sanayi ve Ticaret A.Ş. 1966 yılında Volt Bobinaj adı ile kurulmuştur ve 1987 senesine kadar bobinaj işleri ile, daha sonra da aspiratör ve vantilatör motorları imali konularında faaliyet göstermiştir. Aynı sene (bir fazlı) monofaze elektrik motorları imalatına başlamıştır.

1995 yılında (üç fazlı) trifaze elektrik motorları imalatına da başlayan Volt Elektrik Motorları, Mart 2011′de “Saya Grup” bünyesine katılmıştır. Teknolojik yeniliklere ayak uydurmak ve kalitesini mükemmelleştirme inancında olan VOLT Motor, teknoloji yatırımını hızlandırarak en son teknolojiye göre yeniden donatılmaya başlanmıştır.

Volt Motor 30.000 m2′lik alanda kurulu olan tesisleri ve toplam olarak 300 çalışanı ile üretimlerini tüm Türkiye’ye bayileri aracılığıyla ulaştıran ve dünyanın dört bir yanına ihracat yapan sektörün önde gelen kuruluşlarındandır.

0,12 kw ile 45 kw arasında ve 63 tip gövdeden 225 tip gövde büyüklüğüne kadar üretim yapmakta olan Volt Motor’un ilk hedefi sektörde üretilen tüm motor tiplerini portföyüne katmaktır. Standart tam kapalı tek faz (monofaze) ve üç fazlı (trifaze) elektrik motorlarının yanı sıra frenli, çok devirli, verimli ve yüksek verimli motorları ile endüstrinin gereksinimleri doğrultusunda özel mil, kapak, flanş ve boya gibi detaylı üretimler de yapılarak sanayi hizmetine sunmaktadır. Volt monofaze elektrik motoru; üretim kalitesi ve sağladığı müşteri memnuniyeti ile Türkiye pazarında lider konumuna yükselen ve günümüzde en çok tercih edilen monofaze elektrik motoru markasıdır.

Volt Elektrik Motorları en son teknoloji ürünü olan test cihazları ile donatılmış olan laboratuarı ve üretimin her aşamasında tüm ürünleri kapsayan kalite kontrolü ile dünya pazarı ile rekabet edebilecek ölçüde büyük bir marka haline gelmiştir.

5. Wat Motor – TEE Motor

Arçelik A.Ş. – Wat Motor, Merkezi ve üretim yeri İstanbul Çerkezköy’dedir. IEC 63 yapı büyüklüğünden 280 yapı büyüklüğüne kadar ürettiği asenkron elektrik motorları ile endüstrinin ihtiyaç duyduğu çok geniş yelpazede üretim yapmaktadır. En son IEC 450 yapı büyüklüğünün dizayn edilip imalata alınmasıyla, alçak gerilim serisinde 0,12 kW’tan başlayıp 90 kW’a kadar üretim yapma imkanına kavuşmuştur.

Standart 3-Fazlı tam kapalı asenkron elektrik motorlarının yanı sıra WAT Motor uzun yıllardan beri üretmekte olduğu IE2 Yüksek verimli motorlar, Çok devirli motorlar, Tek fazlı motorlar, Frenli motorlar ve her türlü özel amaç için elektrik motorlarını geniş bir güç aralığında müşterilerinin beğenisine sunmaktadır.

Elektrik motorundaki bütün parçaları tek çatı altında üreten WAT Motor en temel prensibi, kaliteli üretiminden vazgeçmemektir. Bunun için gerekli olan makine, donanım ve insan yatırımı yapılmış olup “Arçelik A.Ş.” geleceğe dönük yatırımlara da devam edilmektedir.

Benzer Yazılar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Scroll to top